طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

فهرست مطالب

آیا تا به‌حال برای شما اتفاق افتاده‌است که یک محصول را به خاطر بسته‌ بندی جذابش بخرید؟ زمانی که در حال مقایسه بین دو محصول با قیمت و کارکرد مشابه هستید، چقدر طراحی بسته‌ بندی آنها برای شما اهمیت دارد؟ با اینکه ما همواره سعی می‌کنیم محصولات را از ظاهرشان قضاوت نکنیم، اما بسته‌ بندی و نمای محصولات در تصمیم‌گیری ما نقش بسیار تعیین کننده‌ای دارد. حتی شاید بتوان گفت که بسته‌ بندی به اندازه خود محصول اهمیت دارد؛ چرا که یک محصول با بسته‌ بندی ضعیف در رقابت با محصولات مشابه، شکست می‌خورد و قطعا نمی‌تواند فروش موفقی داشته‌باشد. اما بسته‌ بندی چیست؟ در این مقاله ابتدا به توضیح خود مفهوم بسته‌ بندی و طراحی بسته‌ بندی می‌پردازیم. سپس با انواع بسته‌ بندی، فرآیند طراحی بسته بندی محصولات، بخش‌های جزئی‌تر بسته‌ بندی مانند پرکننده‌ها و نرم‌افزارهای طراحی بسته‌ بندی آشنا می‌شویم و در انتها طراحی سه بسته‌ بندی محصول را تحلیل می‌کنیم.

طراحی بسته بندی چیست؟

طراحی بسته‌ بندی (Packaging Design)، به طور خیلی ساده و خلاصه، یعنی ساخت یک بخش خارجی برای محصولات. یک طراح ‌بسته‌ بندی، با استفاده از عناصری مانند رنگ، شکل، متن، مواد و بافت این بخش خارجی را ایجاد می‌کند. بسته‌ بندی امروزه کاربرد‌های بسیار زیادی پیدا کرده‌است؛ از تبلیغات و برندینگ گرفته، تا استفاده‌های ثانویه‌ی پس از مصرف. در حالی‌که در گذشته بسته‌بندی یک موضوع خیلی ساده‌ بوده و تمرکز آن صرفا محافظت از کالای اصلی بوده‌است. دلیل پیدایش و کاربرد اصلی بسته‌بندی هم همین موضوع است. یک بسته‌بندی در صورتی که نتواند از محصول خود به خوبی محافظت کند، بسته‌بندی موفقی نخواهد بود، زیرا فروش خوبی نخواهد داشت.

برای مثال بسته‌بندی یک آبمیوه را در نظر بگیرید که ظاهر و جلوه‌ی فوق‌العاده جذابی دارد و از لحاظ گرافیکی کاملا ماهرانه طراحی شده‌است. اما اگر گوشه‌ای از این بسته‌بندی سوارخ باشد و هنگام مصرف روی لباس شما بریزد، شما دیگر آن محصول را خریداری نمی‌کنید. در نتیجه این آبمیوه شاید در ابتدا بتواند مشتریان را با ظاهرش جذب‌کند، اما در ادامه فروش موفقی نخواهد‌داشت و دچار شکست خواهد‌شد.

کارکردهای اصلی بسته‌بندی

همانطور که گفته‌شد بسته‌بندی کارکرد‌های متفاوتی دارد؛ بسته‌بندی می‌تواند ابزاری برای روایت یک داستان و ارتباط بهتر با مشتری باشد. همچنین بسته‌بندی یک تجربه احساسی برای مخاطبانش به همراه دارد. بسته‌بندی می‌تواند حواس مختلف کاربران؛ همچو لامسه، بویایی و گاها چشایی (بسته به نوع محصول) را درگیر کند تا تجربه‌ای جذاب و دلنشین برای او رقم بزند.

کارکرد‌های اصلی بسته‌بندی به‌طور خلاصه، به شرح زیر هستند:

  1. محافظت: هدف اصلی بسته‌ بندی، حفاظت از محتویات آن در هنگام حمل و نقل، نگهداری در انبار و زمان قرارگیری در قفسه فروشگاه است. در نتیجه بسته‌ بندی باید قابل اطمینان باشد.
  2. جذب خریدار: وقتی مشتریان به قفسه‌ای پر از محصولات مشابه نگاه می‌کنند، بسته‌ بندی محصول شما، باید به قدری جذابیت داشته‌باشد تا نظر آنها را به خود جلب کند. این هدف می‌تواند با استفاده از تکنیک‌های متفاوتی همچون استفاده از رنگ‌های خاص، طرح‌های پیچیده و… محقق شود.
  3. اطلاعات رسانی: بسته‌بندی باید شامل اطلاعاتی باشد تا به کاربران اجازه دهد بدون صحبت با مسئول فروش، محصولشان را بررسی و انتخاب کنند. اینکه دقیقا چه اطلاعاتی باید روی بسته‌بندی درج شود، کاملا بستگی به نوع محصول دارد اما به طور کلی شامل نحوه‌ی ‌نگهداری، طرز استفاده، تاریخ انقضا، ترکبیات و مواد داخل آن می‌شود. همچین یک بسته‌بندی موفق باید قادر باشد به سوال‌های زیر پاسخ دهد:
    دقیقا چه محصولی داخل بسته‌بندی قرار دارد؟
    این محصول برای چه کسانی طراحی شده‌است؟
    چگونه و به چه منظوری باید استفاده شود؟
    آیا محصول منقضی می‌شود؟ اگر بله، چه زمانی؟
    این محصول چگونه باعث افزایش کیفیت زندگی کاربر می‌شود؟
    و مهمتر از همه اینکه چرا کسی باید آن را بخرد؟
  4. تمایز: یک بسته‌بندی، به وسیله‌ی لوگو، رنگ، شکل و فرم از دیگر بسته‌بندی‌ها متمایز می‌شود. طراحی نوآورانه باعث ایجاد تمایز و جلب نظر مشتریان می‌شود. طراحی بسته‌بندی می‌تواند بیانگر ارزش‌ها و هویت برند خود باشد.
بندی قهوه طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022
بسته و هویت سازمانی برند مریکا، طراحی شده توسط استودیو ایکاس

سه نوع اصلی بسته بندی

بسته‌بندی محصولات سه نوع اصلی دارد که شامل نوع اول (اصلی یا اولیه)، نوع دوم ( فرعی یا ثانویه) و نوع سوم (ثالثیه) می‌شود. اکثر بسته‌بندی‌هایی که اطرافتان می‌بینید و یا به خاطر می‌آورید جزو گروه اول یا همان بسته‌بندی اصلی به حساب می‌آیند. آگاهی و استفاده درست از این سه نوع بسته‌بندی می‌تواند باعث صرفه‌جویی در هزینه و محافظت بهتر هنگام حمل و نقل شود.

بسته بندی محصول طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

بسته‌بندی اصلی، کالا را در شکل و شرایط مطلوب نگه می‌دارد. این نوع بسته‌بندی است که وظیفه‌ی ارتباط با کاربر و انتقال اطلاعات و هویت برند را به عهده دارد. نکته مهمی که باید به آن توجه شود، این است که لزوما همه‌ی محصولات نباید هر سه نوع بسته‌بندی را داشته‌باشند. حتی گاهی ممکن است یک بسته‌بندی، هم کارکرد نوع اول را داشته باشد و هم نوع دوم.

بسته‌بندی نوع دوم که بعضا بسته‌بندی گروهی خطاب می‌شود، وظیفه‌ی کنار هم قرار دادن چند بسته‌بندی اصلی، از یک محصول را به عهده دارد. این نوع بسته‌بندی در فروشگاه‌های اینترنتی، کاربرد بسیار زیادی دارد.

برای مثال بسته‌بندی یک گوشی هوشمند را در نظر بگیرید. تعداد زیادی از این بسته‌بندی‌های مستطیلی شکل گوشی، در جعبه‌های بزرگ کارتنی قرار می‌گیرند و سپس به فروشگاه‌ها ارسال می‌شوند. این کارتن‌ها همان بسته‌بندی نوع دوم هستند. وظیفه اصلی بسته‌بندی نوع دوم، راحت‌تر کردن انبارداری محصولات، و جابجایی آنها در تعداد کم است.

بسته‌بندی نوع سوم، امکان جابجایی تعداد بالایی از بسته‌بندی نوع دوم را فراهم ‌می‌کند. بسته‌بندی نوع سوم کارکردی شبیه نوع دوم دارد، اما در مقیاس بسیار بزرگ‌تر. ظاهر زیبا و جذاب در این نوع بسته‌بندی، اولویت کمتری دارد و متقابلا موضوعی که در این بسته‌بندی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، داشتن قابلیت جابجایی با ماشین‌آلات صنعتی است. این بسته‌بندی ها که اکثرا به شکل پالت‌های چوبی یا پلاستیکی هستند، بیشتر زمان خود را در کانتینرها و انبارها می‌گذرانند.

به طور خلاصه:

بسته‌بندی نوع اول، برند، ارزش و کیفیت محصول را بیان می‌کند.

بسته‌بندی نوع دوم، وظیفه محافظت از محصول، هنگام جابجایی در فواصل کم را دارد.

بسته‌بندی نوع سوم، علاوه بر اینکه باعث کم شدن هزینه‌ها می‌شود، از محصول در حمل و نقل های طولانی، محافظت می‌کند.

فرآیند طراحی بسته‌بندی

پیش از آنکه طراحی یک بسته‌بندی آغاز شود، پاسخ به سه سوال زیر، حیاتی است.

  1. محصول مورد نظر چیست؟
  2. چه کسی آن را خریداری می‌کند؟
  3. مشتریان چگونه آن را خریداری می‌کنند؟

این سوال‌های ساده، تاثیر بسیار مهمی در طراحی دارند و عملا بدون دانستن جواب آن‌ها، شروع فرآیند طراحی امکان پذیر نیست. حال بیایید این سه سوال را عمیق‌تر بررسی کنیم.

سوال اول: پاسخ این سوال بسیار ساده است. محصولی که قرار است به فروش برسد چیست؟ ابعاد آن چقدر است؟ از چه جنسی ساخته شده‌است؟ آیا ظریف و شکستنی است؟ محصول حالت مایع دارد یا جامد است؟

پاسخ این سوال‌ها به طراح کمک می‌کند که الزامات و محدودیت‌های کلی کار را درک کند، مثلا یک محصول ظریف و شکستنی، نیازمند بسته‌بندی ایمن‌تری است. طراح پس از دانستن این پاسخ‌ها، می‌تواند راه حل‌های منطقی، خلاق و نوآورانه برای محصول ارائه دهد.

سوال دوم: چه کسانی قرار است محصول را خریداری کنند؟ آیا این محصول، فقط برای بانوان است؟ آیا مختص آقایان است یا هر دو گروه، مخاطب آن هستند؟ از لحاظ سنی، محصول چه بازه‌ای از کاربران را مورد پوشش قرار می‌دهد؟ چند درصد از مخاطبان آن محصول، به محیط زیست اهمیت می‌دهند؟ جامعه‌ی هدف محصول، از لحاظ مالی، در چه جایگاهی قرار دارند؟

بسته‌بندی در وهله‌ی اول باید بتواند خریداران را به خود جذب کند و این موضوع بدون شناخت کامل از کاربران، امکانپذیر نیست. برای مثال، بسته‌بندی برای افراد مسن، باید متن های بزرگ‌تری داشته‌باشد. یا یک بسته‌بندی لوکس، نباید از مواد ارزان و نسبتا بی کیفیت ساخته‌ شده‌باشد.

سوال سوم: چگونه خریداری می‌شود؟ محصول مورد نظر در سوپرمارکت‌ها به فروش می‌رسد؟ در یک مرکز خرید لوکس؟ آیا صرفا آنلاین به فروش می‌رسد؟ طراحی بسته‌بندی کاملا به نوع فروش آن بستگی دارد. برای مثال، بسته‌بندی محصولی که آنلاین به فروش می‌رسد و سپس پست می‌شود تا به دست کاربر برسد، با بسته‌بندی محصولی که در قفسه‌های فروشگاه چیده می‌شود، تفاوت زیادی دارد. محصولی که آنلاین به فروش می‌رسد، باید بسته‌بندی‌ای داشته باشد تا در حمل و نقل دچار آسیب نشود، اما محصولی که در فروشگاه فروخته می‌شود باید ظاهر جذابی داشته باشد تا در رقابت با محصولات مشابه، پیروز شود.

پس از آنکه پاسخ به این سوال‌ها مشخص شد، طراح می‌تواند وارد فاز بعدی شود. اما در صورتی که ابهامی در آنها وجود داشته باشد، به این معنی است که هنوز برای شروع طراحی، زود است.

1. جمع‌آوری اطلاعات کلی

در این بخش طراح، با جمع‌آوری اطلاعات جزئی‌تر، شمای کلی بسته‌بندی را مشخص می‌کند. اطلاعات مورد نیاز به چند بخش زیر تقسیم می‌شوند:

  1. الزامات برند: در صورتی که محصول متعلق به یک برند باشد( که احتمالا هست)، بسته‌بندی آن باید طوری باشد تا ارزش‌ها، شخصیت و هویت برند را انتقال دهد. در نتیجه طراح باید شناخت کافی از برند مورد نظر داشته باشد.
  2. رنگ‌ها: رنگ‌هایی که قرار است استفاده شوند، چه رنگ‌هایی هستند؟ آیا امکان استفاده از رنگ‌های پنتون (Pantone) وجود دارد یا طراحی محدود به CMYK است؟
  3. فونت‌ها: طراح باید فونت بسته‌بندی را با دقت انتخاب کند. چه فونتی قرار است استفاده شود؟ با چه وزن و شکلی؟
  4. لوگو: در صورتی که قرار است از لوگو روی بسته‌بندی استفاده شود، فایل وکتور (Vector) آن نیاز است. پس طراح باید مطمئن شود که فایل مناسبی از لوگو در دسترس دارد.
  • اطلاعاتی که روی بسته‌بندی قرار می‌گیرند

بسته به نوع محصول، اطلاعات متفاوتی بر روی آن قرار می‌گیرد و درج بعضی اطلاعات به دلیل استاندارد‌ها ضروری است. این اطلاعات به شرح زیر هستند:

  1. اطلاعات متنی: این موارد می‌توانند شامل هر چیزی باشند، از نام محصول گرفته، تا شعار برند، توضیحات محصول، نحوه نگهداری و غیره.
  2. تصاویر: در صورتی که لازم است روی بسته‌بندی از تصاویر یا تصویرسازی‌هایی (Illustrations) استفاده شود، باید آنها تهیه و آماده شوند.
  3. نماد‌ها و بارکد‌ها: این مورد به نوع محصول وابستگی زیادی دارد. محصولات متناسب با استاندارد‌هایی که برای آنها وجود دارد، باید بارکدها و نمادها مخصوص خود را روی بسته‌بندی درج کنند. برای مثال نماد استاندارد، سیب سلامت و جدول ارزش غذایی در این دسته قرار می‌گیرند.
  4. اطلاعاتی که بعدا روی بسته‌بندی قرار می‌گیرند: بعضی از محصولات (مانند محصولات غذایی و یا آرایشی) اطلاعاتی دارند که دائم در حال تغییر هستند و بعدا روی محصول درج می‌شوند. مانند تاریخ انقضای محصولات یا شماره‌ی سری ساخت. بنابراین، طراح باید فضای خالی مناسب برای این اطلاعات را در نظر بگیرد.

2. علایق و سلیقه‌ی جامعه هدف

هر گروه از مخاطبان محصولات، انتظارات، علایق و سلیقه‌ی به خصوصی دارند که طراح حتما باید آنها را در نظر بگیرد تا فروش موفقی صورت بگیرد. برای مثال شاید یک طراح شخصا علاقه‌ی زیادی به رنگ‌های صورتی و زرد داشته‌باشد، اما آیا طراحی کاور کت و شلوار رسمی برای آقایان با این ترکیب رنگی، بهترین انتخاب ممکن است؟

3. بودجه

بودجه در طراحی بسته‌بندی دو نوع است:

  1. قیمت اولیه
  2. قیمت هر واحد

قیمت اولیه شامل هزینه‌هایی می‌شود که در ابتدای کار پرداخت می‌شوند و دیگر تکرار نمی‌شوند. مانند هزینه هایی که صرف طراحی، ساخت نمونه‌ی اولیه و ارزیابی‌ها می‌شود. قیمت هر واحد، هزینه‌ای است که هر یک عدد از بسته‌بندی نهایی دارد. مانند قیمت مواد اولیه، انبارداری و نگهداری.

طراحی بسته‌بندی در هفت مرحله

پس از آنکه اطلاعات فوق توسط طراح جمع‌آوری شدند و مورد تحلیل قرار گرفتند، زمان ورود به بخش جذاب‌تر طراحی فرا می‌رسد.

1. آگاهی از سه سطح بسته‌بندی: همانطور که در ابتدا متن گفته شد، بسته‌بندی، سه سطح یا سه نوع اصلی دارد. در این مرحله طراح باید بر اساس نوع محصول، تصمیم بگیرد که به چند مورد از آن سه نوع، نیاز دارد؟

2. انتخاب نوع مناسب بسته‌بندی: فارغ از سه سطح کلی، بسته‌بندی‌ها انواع جزئی‌تری دارند. مانند قوطی‌های فلزی، جعبه‌های مقوایی و موارد دیگری که طراح باید بین آنها انتخاب کند. در ابتدا به نظر می‌رسد که این انتخاب، بسیار ساده و بدیهی است، اما اصلا اینطور نیست!
موارد زیادی هستند که روی این انتخاب تاثیر زیادی دارند، که به شرح زیر هستند:
– خود محصول: اگر محصولی که قرار است به فروش برسد، مایع است، طبیعتا انتخاب‌های طراح محدودتر می‌شود. البته که محدودیت نباید باعث از بین رفتن خلاقیت او شود.
– رقابت: فرض کنید تمام تولیدکنندگان، تن ماهی را در قوطی‌های کنسروی کوچک به بازار عرضه می‌کنند. در صورتی که طراح، محصول را به نوعی دیگر ارائه دهد، این کار باعث تمایز آن محصول از دیگر رقبا می‌شود. البته اینکار، یک حرکت پرخطر است و از حساسیت زیادی برخوردار است چرا که مشتریان تن ماهی، همگی به قوطی های کوچک کنسری عادت کرده اند و هرگاه تصمیم بگیرند آنرا خریداری کنند، به بخش کنسروها می‌روند و این احتمال وجود دارد که آن محصول جدید و متمایز، دیده نشود.
– بودجه: همانطور که گفته شد، بودجه‌ای که برای پروژه در نظر گرفته شده‌است، بسیار تعیین کننده‌است. بر اساس هزینه‌ای که ساخت و تولید هر بسته‌بندی به همراه دارد، انتخاب‌های بسته‌بندی محدودتر می‌شوند.

3. آماده‌سازی برای چاپ: این مرحله زمانی است که طراحی انجام شده است. البته طراح پیش از این، هزینه‌های چاپ و قابل اجرا بودن طرح را در نظر گرفته‌است. مواردی که طراح باید در این مرحله در نظر بگیرد به شرح زیر هستند.
– خطوط تا و برش: در صورتی که از جعبه‌ها و لیبل‌های (Label) استاندارد استفاده می‌شود، می‌توان از نمونه‌های آماده (Template) استفاده کرد تا در زمان و هزینه، صرفه‌جویی شود.
– فرمت فایل طراحی: برای چاپ و پرینت، به فایل وکتور نیاز است. اما آیا باید به صورت لایه باز باشد؟ لازم است خطوط برش هم در فایل باشند؟ اینها مواردی هستند که با توجه به پروژه می‌توانند تغییر کنند. طراح باید یک فایل نهایی و آماده چاپ را به چاپخانه تحویل دهد (معمولا به صورت فایل ادوبی ایلوستریتور (ai)، فوتوشاپ (psd)،PDF و یا EPS است). این فایل‌های نهایی در صورت نداشتن نرم‌افزار مناسب قابل اجرا و مشاهده نیستند و فقط طراحان و پرسونل چاپخانه می‌توانند از آنها استفاده کنند. به همین دلیل، معمولا طراحان برای اینکه همه افراد بتوانند دید کلی از پروژه داشته باشند، یک سری نمونه‌های تصویری (Visual Mock Ups) با فرمت‌های PNG یا JPEG آماده می‌کنند.

برچسب لیبل مواد شوینده طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022
نمونه‌ای تصویری از ظرف و لیبل شیشه‌شوی برند واش‌لند، طراحی شده توسط استودیو ایکاس


این فایل‌ها را همه می‌توانند باز کنند و نیاز به نرم‌افزار خاصی ندارند. در نظر گرفتن اینکه کدام فایل فرمت دقیقا برای کدام دسته از افراد و به چه منظوری مناسب است، الزامیست.
– چاپ رنگ: بعضی از پرینترها، قابلیت تطبیق رنگ، و یا حتی پرینت رنگ‌های پنتون را دارند در حالیکه پرینترهای ارزان‌تر، گستره‌ی رنگی بسیار محدود‌تری دارند.
– چاپ دیجیتال یا آفست: از کدام نوع چاپ قرار است استفاده شود؟ اگر طراح چاپ آفست را انتخاب کرده‌است، حداقل تیراژ برای آن چقدر در نظر گرفته‌ شده‌است؟

4. تدوین معماری اطلاعات: در این مرحله باز هم می‌توان از آن سوالات اصلی کمک گرفت؛ چه کسانی قرار است محصول را خریداری کنند و کجا باید آنرا پیدا کنند؟ (از کجا خریداری می‌کنند؟) از پاسخ این سوال‌ها در معماری اطلاعات استفاده می‌شود.
طراح بوسیله‌ی معماری اطلاعات، داده‌ها را دسته‌بندی و اولویت‌بندی می‌کند. ممکن است طراح عکس‌های بسیار جذابی از محصول در اختیار داشته باشد، شعار برند بسیار به یادماندنی باشد و یک تصویرسازی حرفه‌ای هم موجود باشد که نحوه‌ی استفاده از محصول را نشان می‌دهد. اما مسئله اینجاست که وقتی مشتری به بسته‌بندی نگاه می‌کند، تنها یک ویژگی بارز آنرا به ذهن می‌سپارد. طراح باید مهم‌ترین ویژگی بسته‌بندی را انتخاب و روی آن تاکید کند.

بندی چیست طراحی بسته بندی در هفت مرحله ۰۲ طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

5. ارزیابی طراحی بسته‌بندی: ارزیابی بسته‌بندی در موارد زیر باعث می‌شود تا از وجود خطا‌های احتمالی جلوگیری شود.
– وضوح: آیا بسته‌بندی طراحی شده، به وضوح ماهیت محصول را انتقال می‌دهد؟ وقتی خریدار به بسته‌بندی نگاه می‌کند، متوجه می‌شود چه محصولی داخل آن قرار گرفته‌است؟ خریداران برای محصولی که می‌دانند چیست، پول خرج می‌کنند. پس طراح باید مطمئن شود که بسته‌بندی او شبیه محصولات با کارکرد متفاوت نیست و مخاطب را گمراه نمی‌کند.

بطری مواد شوینده طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022
در اولین نگاه، محصول بالا شبیه یک ست آبمیوه‌ی خوشمزه به نظر می‌رسد در حالیکه این محصول شوینده است.

– صداقت: آیا طراحی بسته‌بندی صادقانه است؟ یکی از بدترین ویژگی‌هایی که یک بسته‌بندی می‌توان داشته باشد، فریبنده بودن و اغراق در نشان دادن محصول است. اگر از عکس محصول روی بسته‌بندی استفاده می‌شود، باید کاملا واقعگرایانه و صادقانه باشد. در صورتی که یک بسته‌بندی، محصول خود را خیلی بهتر از آنچه که هست نشان دهد، خریدار احساس فریب خوردن می‌کند و دیگر آن محصول را نمی‌خرد.


– بسته‌بندی در حالت سه بعدی: بسته‌بندی در حالت سه بعدی چطور دیده می‌شود؟ به دلیل اینکه محصول، نهایتا یک شیئ سه بعدی خواهد بود، صرفا بررسی آن در محیط دو بعدی کافی نیست. طراحان معمولا برای ارزیابی بسته‌بندی در محیط سه بعدی از ماک اپ‌های مجازی یا فیزیکی(Mock Up) و گاها پروتوتایپ‌ها (Prototype) استفاده می‌کنند. گاهی ممکن است یک تصویر در محیط دو بعدی بسیار جذاب باشد اما در محیط سه بعدی، جذابیت خود را از دست بدهد.

اولیه در طراحی بسته بندی طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022
ارزیابی فرم بطری مایع لباسشویی واش‌لند، طراحی شده توسط استودیو ایکاس

– بسته‌بندی در فروشگاه چگونه به نظر می‌رسد: طوری که محصول در قفسه‌ی فروشگاه دیده می‌شود بسیار اهمیت دارد. قاعدتا زمانی که تعداد زیادی از محصولات کنار هم چیده می‌شوند، بخش‌هایی از آن ها دیده نمی‌شود پس طراح باید تصمیم بگیرد که کدام بخش از بسته‌بندی او قرار است دیده شود، و مهمترین اطلاعات را روی آن قرار دهد. گاهی وقتی تعدادی از یک محصول کنار هم چیده می‌شوند، الگویی (pattern) ایجاد می‌کنند که برای مشتریان جذابیت بصری دارد. طراحی می‌توان از این مورد در بسته‌بندی محصول استفاده کند.
مسئله دیگر، دیده شدن محصول، در کنار رقبا است. فرض کنید در قفسه‌ی شامپوهای فروشگاه، همه محصولات رنگ سرمه‌ای یا مشکی دارند، حال اگر طراح از رنگ سفید یا یک رنگ روشن برای بسته‌بندی استفاده کند، بسته‌بندی او بیشتر از بقیه جلب توجه می‌کند.
– قابل گسترش بودن: موضوع دیگر، قابل گسترش بودن طراحی است. شاید محصول فعلی فقط در یک طعم یا رایحه تولید شود اما ممکن است در آینده نسخه‌های دیگری از آن هم به بازار ارائه شود. پس طراحی بسته‌بندی باید قابل گسترش و تطبیق پذیر باشد، به صورتی که هویت خود را از دست ندهد.
– آیا بسته‌بندی قابلیت استفاده مجدد را دارد؟ بسته‌بندی، پس از آنکه محصول مصرف شد به زباله تبدیل می‌شود؟ یا کاربرد دیگری برای آن در نظر گرفته شده‌است. برای مثال طراح می‌تواند بسته‌بندی طراحی کند که پس از مصرف محصول، بتواند به یک گلدان تبدیل شود.

6. جمع‌آوری نظرات و بازخوردها: پیش از آنکه طراحی صد در صد قطعی شود، لازم است از کارفرما، ذینفعان و گروهی از مشتریان بازخورد گرفته شود.

7. گرفتن خروجی مناسب از پروژه: در انتهای فرآیند طراحی لازم است از هر بخش خروجی‌های مناسب گرفته شود. برای مثال: خطوط تا و برش به صورت وکتور، و بسته به پرینتر، می‌توان از کدهای رنگی CMYK و یا پنتون استفاده کرد.

مواد مورد استفاده در بسته‌بندی

اولین قدم برای انتخاب مواد بسته‌بندی، جست و جو و یافتن مواد موجود است. امکان استفاده از چه موادی برای طراح وجود دارد؟ پلاستیک‌ها، فلزها، مقوا، کاغذ، شرینک فیلم‌ها، بیوپلاستیک‌ها، جعبه و یا مواد دیگر؟

در این بخش به بعضی از مواد مورد استفاده پرداخته شده‌است:

  1. پلاستیک‌های غیر قابل انعطاف: این نوع از بسته‌بندی‌ها اکثرا از پلی اتیلن ترفتالات (PET) و یا پلی اتیلن چگالی بالا (HDPE) ساخته شده‌اند. از رایج‌ترین مثال‌ها برای این دسته، می‌توان به بطری‌های آب، نوشابه، شامپو و موارد مشابه اشاره کرد.
  2. کاغذها: کاغذ یکی از بسته‌بندی‌های ‌محبوب است و اکثر فروشندگان سنتی، از آن استفاده می‌کنند. کاربرد کاغذ در صنعت بسته‌بندی بسیار گسترده است و از لیبل گرفته تا پرکننده های فضای خالی (Void Filler) و خود بسته‌بندی، همه می‌توانند از کاغذ ساخته شوند. همچنین به دلیل قابلیت بازیافت و بی خطر بودن برای محیط زیست، استفاده از کاغذ در حال افزایش است.
  3. مقوا‌ها: یکی از محبوب‌ترین مواد برای بسته‌بندی نوع اول، مقوا است. بسیاری از محصولات غذایی از این ماده برای بسته‌بندی استفاده می‌کنند؛ مانند غلات‌های صبحانه، شکلات‌ها، محصولات نیمه آماده‌ی منجمد، آبمیوه‌ها و غیره.
  4. کارتن‌ها: این موارد اکثرا بعنوان بسته‌بندی نوع دوم به کار می‌روند. کارتن‌ها یکی از محبوب‌ترین انتخاب‌ها برای حمل و نقل هستند. البته کارتن‌ها برای محصولات با اندازه‌ی بزرگ، می‌توانند کاربرد بسته‌بندی نوع اول را هم داشته‌ باشند، مانند بسته‌بندی تلوزیون یا جارو برقی.
  5. آلومینیم: از آلومینیم در ساخت قوطی‌ها، ظرف‌ها و فویل‌ها استفاده می‌شود.
  6. شیشه: با اینکه در حال حاضر پلاستیک ماده محبوب‌تری از شیشه به حساب می‌آید، اما شیشه همچنان طرفداران خود را دارد. بسته‌بندی شیشه‌ای را می‌توان در سس‌ها، روغن زیتون، نوشیدنی‌ها و عطرها مشاهده کرد. با توجه به اهمیت پیدا کردن مسئله حفاظت از محیط زیست و حرکت شرکت‌ها به این سمت، استفاده از شیشه در حال محبوب شدن است (شیشه کاملا قابل بازیافت است).
  7. پلاستیک‌های قابل انعطاف: این دسته از مواد معمولا از پلی اتیلن‌های چگالی پایین (LDPE) و پلی اتیلن چگالی پایین خطی (LLDPE) استفاده می‌شود. از LLDPE بیشتر برای کاورها و پوششی برای کالا در بسته‌بندی استفاده می‌شود. LDPE می‌تواند در ضخامت‌های متفاوت برای بسته‌بندی نوع اول و دوم به کار رود. بسته‌بندی چیپس‌ها، تنقلات و ابزار از مثال‌های این مورد هستند.

پرکننده‌های فضای خالی در بسته‌بندی (Void fillers)

بطور کلی، پرکننده‌ی فضای خالی، چیزی است که در بسته‌بندی قرار می‌گیرد و از آسیب دیدن کالا در برابر ضربه و یا افتادن جلوگیری می‌کند. در واقع وظیفه اصلی پرکننده‌ها، حفاظت از محصولات در برابر خطرات حمل و نقل، ضربه‌ها و ارتعاش‌های احتمالی است. امروزه خیلی از شرکت‌ها از پرکننده‌های مخصوص خود در بسته‌بندی استفاده می‌کنند و بوسیله‌ی آن، تجربه‌ی منحصر بفردی از بازکردن بسته‌بندی (Unboxing) ارائه می‌دهند. در نتیجه دومین کاربرد پرکننده‌ها، ابزاری برای برندینگ است. کاربرد سومی هم که می‌توان از آن نام برد، کاربرد محیط زیستی است که در ادامه بیشتر به آن می‌پردازیم.

چه زمانی باید از پرکننده‌ها استفاده کرد؟

موضوع اشتباهی که اکثرا به آن باور دارند این است که پرکننده‌ها فقط برای محصولات شکستنی و ظریف هستند. اما حقیقت این است که اگر به نحوه‌ی ارائه‌ی محصول اهمیت می‌دهید، باید از پرکننده‌ها استفاده کنید. محصولات با گوشه‌های تیز خیلی راحت به بسته‌بندی های کارتنی آسیب می‌زنند؛ حتی اگر از محکم‌ترین کارتن‌ها ساخته ‌شده‌باشد. اضافه کردن یک لایه پرکننده می‌تواند خیلی ساده جلوی این مشکل را بگیرد. همچنین محصولات سنگین هم می‌توانند به راحتی بسته‌بندی را دچار آسیب کنند؛ بویژه در حمل و نقل‌های طولانی.

انتخاب پرکننده‌ی مناسب برای بسته‌بندی

برای انتخاب پرکننده‌ی مناسب، ابتدا باید به سوال‌های زیر پاسخ داد:

  1. پایدار بودن بسته‌بندی چقدر اهمیت دارد؟
  2. محصول به چه میزان حفاظت نیاز دارد؟
  3. بودجه در نظر گرفته‌شده چقدر است؟
  4. آیا زمان آماده‌سازی پرکننده‌ها، مهم است؟ (مثلا زمان تا‌ کردن مقوای طبقه‌ها)

پس از مشخص شدن پاسخ سوال‌ها، طراح به یک ایده‌ی کلی از پرکننده‌ی مورد نظر خود می‌رسد.

رایج‌ترین انواع پرکننده‌ها

  1. کاغذ بسته‌بندی: این مورد یکی از رایج‌ترین و محبوب‌ترین پرکننده‌ها است. کاغذ بسته‌بندی را می‌توان نوعی کاغذ کرافت نازک، توصیف‌کرد. این کاغذ می‌تواند به راحتی تا شود و شکل و فرم محصول را به خود بگیرد، همچنین بخاطر بافت و ظاهر خاص خود، بسیار برای محصولات مینیمال مناسب است. برای مثال بسته‌بندی کتاب‌ها و بعضی از پوشاک با این کاغذ، بسیار خروجی مثبتی می‌دهد.
    مناسب برای:
    – القای حس مینیمال، سنتی و طبیعی بودن به محصول.
    – ایجاد تجربه‌ای جذاب از بازکردن بسته‌بندی، بوسیله‌ی پیچیدن محصول در کاغذ.
    – برندهایی که محیط زیست اهمیت می‌دهند و از مواد قابل بازیافت استفاده می‌کنند.
بسته بندی بلور و شیشه طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

2. کاغذ بسته‌بندی شخصی‌سازی‌شده: این مورد کاربرد بسیار زیادی در فروشگاه‌های اینترنتی دارد. تفاوت اصلی این کاغذ ها با کاغذ بسته‌بندی عادی، ظاهرشان است. این کاغذها شاید محافظت زیادی برای کالا به همراه نداشته‌باشند، اما از ظاهر بسیار جذابی برخورداند و بسته‌بندی را شیک و باکلاس می‌کنند. استفاده از برچسب‌هایی روی این کاغذها می‌تواند از بازشدن احتمالی آنها جلوگیری کند. از این کاغذها در بسته‌بندی کفش بسیار استفاده‌ می‌شود.
مناسب برای:
– ایجاد تجربه‌ای متفاوت و جذاب هنگام بازکردن بسته‌بندی
– برندینگ

بسته بندی لباس طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

3. طبقه‌بندی‌های داخلی: این طبقه‌ها، مقوای برش خورده با فرم‌های خاص و گاها پیچیده هستند که تا می‌شوند و داخل بسته‌بندی قرار می‌گیرند. معمولا این روش ارائه‌ی محصول، از جذابیت زیادی برای کاربران برخوردار است. اکثر گوشی‌های هوشمند جدید از این پرکننده برای بسته‌بندی‌هایشان استفاده می‌کنند تا قطعات مختلف (شارژر، هندزفری، دفترچه‌ی راهنما و…) در جای خودشان در بسته‌بندی باقی بمانند. نقطه‌ی قوت این نوع پرکننده این است که آنها اختصاصا برای همان محصول طراحی و تولید شده‌اند در نتیجه کاملا از فرم محصول تبعیت می‌کنند و آنرا کاملا در بر می‌گیرند. در نتیجه محصول عملا در بسته‌بندی دچار حرکت‌های ناخواسته نمی‌شود.
مناسب برای:
– محصولاتی با لوازم جانبی متعدد
– محصولات لوکس و گران‌قیمت
– محصولات بسیار ظریف با احتمال شکستن بالا (ظروف چینی یا شیشه‌ای)

جعبه لوازم الکترونیکی طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

4. براده‌ی چوب و پشم چوب: این مورد یک انتخاب عالی برای بسته‌بندی‌هایی با رویکرد پایدار است. براده‌ی چوب باعث القای احساس قدیمی بودن می‌شود و بافت جالب و جذاب براده‌ی ‌چوب، تجربه‌ی متفاوتی برای کاربران رقم می‌زند. البته باید توجه کرد که این پرکننده می‌تواند باعث آسیب به کالاهای نرم مانند لباس شود، و بهتر است از آن در بسته‌بندی قوطی‌ها و موارد مشابه استفاده‌کرد. برای بسته‌بندی پوشاک می‌توان از پشم چوب استفاده‌کرد. این مورد علاوه بر بافت نرم، از رایحه‌ی بسیار دلنشینی برخوردار است و خیلی از برندها از آن بخاطر درگیر کردن بویایی مشتری استفاده می‌کنند.
مناسب برای:
– بسته‌بندی های لوکس
– ایجاد رایحه‌ی خاص و دلنشین در بسته‌بندی

ها در طراحی بسته بندی طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

5. مقوای رنده‌شده (Shredded Cardboard): این پرکننده هم می‌تواند انتخابی بسیار مناسب برای رویکرد پایدار باشد. بطور کلی مقوا‌ها فقط چند بار قابلیت بازیافت و تبدیل‌شدن به خمیر کاغذ را دارند، پس از آن ساختارشان دچار تخریب می‌شود و به پایان عمر خود می‌رسند. مقوای رنده‌شده از مقواهایی ساخته می‌شود که به پایان عمر خود رسیده‌اند. مقوای رنده‌شده اکثرا در بسته‌بندی‌های لوکس سنتی به‌کار می‌رود. بهترین استفاده از این پرکننده برای محصولات کوچک و کمی سنگین است؛ مانند شیشه‌ی مربا
مناسب برای:
– القای حس طبیعی بودن
– محافظت از محصولات کوچک و سنگین
– برندهایی با رویکرد پایدار

بندی چیست پرکننده ها ۰۵ طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

6. بالشتک‌های هوا: بالشتک‌های پلاستیکی که با هوا پر شده‌اند، یکی از قوی‌ترین محافظ‌ها برای محصولات هستند. هرچند اکثر این بالشتک‌ها، از پلاستیک یکبار مصرف ساخته‌شده‌اند و اثرات ویرانگری برای محیط زیست دارند. در نتیجه، ترجیحا از این پرکننده‌ها استفاده نکنید. البته که نوعی از این بالشتک‌ها هم وجود دارد که از پلیمرهای گیاهی ساخته شده‌اند.
مناسب برای:
– انبارهایی با ظرفیت بالا
– بسته‌بندی محصولات در خط تولید
– برندهایی که به محیط زیست اهمیتی نمی‌دهند

بندی چیست پرکننده ها ۰6 طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

نرم‌افزارهای طراحی بسته‌بندی

نرم‌افزار‌هایی که در طراحی بسته‌بندی استفاده می‌شوند بسیار گسترده هستند و انتخاب نرم‌افزار کاملا به پروژه و طراح بستگی دارد. برای مثال نرم‌افزار های مورد استفاده در طراحی یک جعبه‌ی مقوایی، با طراحی بطری شیشه‌ای کاملا متفوات است. در این بخش به معرفی و بررسی چند نرم‌افزار مطرح این حوزه می‌پردازیم:

– ادوبی فوتوشاپ (Adobe Photoshop): فوتوشاپ نرم‌افزاری است که بر پایه پیکسل عمل می‌کند (Raster Based)، در نتیجه طراحی‌های برداری در فوتوشاپ کار منطقی‌ای نیست. کاربرد فوتوشاپ در صنعت بسته‌بندی بیشتر در ساخت نمونه‌های بصری، ارزیابی ظاهر کلی محصول، ادیت و آماده کردن عکس‌ها برای بسته‌بندی است.

– ادوبی ایلوستریتور (Adobe Illustrator): ایلوستریتور یک نرم‌افزار برداری است و از می‌توان برای طراحی لوگو و تصویرسازی استفاده کرد. ایلوستریتور در سال‌های اخیر، با بهبود رابط کاربری‌اش توانسته کاربران زیاد را به خود جذب کند و در کنار کورل دراو (Corel Draw) به یکی از محبوب‌ترین نرم‌افزار های برداری یا وکتور تبدیل شود. ایلوستریتور به دلیل داشتن کتابخانه‌ی کاملی از رنگ‌ها ( اعم از رنگ‌های پنتون)، توانایی بالا در زمینه طراحی برداری و سازگاری عالی با دیگر نرم‌افزارهای شرکت ادوبی، و غیره، یکی از انتخاب های اصلی طراحان‌ بسته‌بندی است.

– آرتیوس‌کد (ESKO Artios CAD): نرم‌افزار آرتیوس‌کد یکی از بهترین نرم‌افزارها، برای طراحی بسته‌بندی‌های مقوایی و کارتنی است. از مزایای این نرم‌افزار می‌توان به داشتن کتابخانه‌ی جامعی از خطوط تا و برش، مدل‌های سه بعدی و نمونه‌های آماده‌ی پرینت اشاره نمود. همچنین افزونه‌های زیادی که برای این نرم‌افزار وجود دارد می‌تواند کار با آن را برای کاربران مختلف، ساده‌تر کند. استفاده از آرتیوس‌کد در پروژه متناسب خود، می‌تواند باعث صرفه‌جویی زمان زیادی شود.

– ایمپکت (Impact): یکی دیگر از نرم‌افزارهایی که در طراحی بسته‌بندی کاربرد دارد، نرم‌افزار ایمپکت،از شرکت Ardensofware است. از ویژگی‌های مثبت این نرم‌افزار می‌توان به داشتن کتابخانه‌ی کاملی از نمونه‌های آماده، امکان ساخت نمونه‌های مجازی از محصول و بررسی آن، و قابلیت کار تیمی اشاره کرد.

– کیس‌میک (Kasemake):  کیس‌میک هم از نرم‌افزارهای تخصصی طراحی‌ بسته‌بندی است. نقطه‌ی قوت این نرم‌افزار پشتیبانی از فایل‌های ایلوستریتور و اتوکد است. همچنین ماژولی جدا برای این‌ نرم‌افزار وجود دارد که امکان مدیریت گردش‌کار را برای شرکت‌ها فراهم می‌سازد. از این نرم‌افزار بیشتر برای بسته‌بندی‌های مقوایی، کارتنی و پلاستیکی استفاده می‌شود.

نرم افزارهایی برای بسته‌بندی‌های فلزی و پلاستیکی: اکثرا برای بسته‌بندی‌فلزی و یا پلاستیکی از نرم‌افزار‌های مدلسازی سه‌بعدی، مانند سالیدورکس، راینو، تری دی مکس و غیره استفاده می‌شود.

اولیه بسته بندی مواد شوینده وبهداشتی طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022
مدل سه‌بعدی ظرف شیشه‌شوی واش‌لند در نرم‌افزار سالید ورکس

بسته‌بندی پایدار به چه معناست؟

در این حیطه، واژه‌ها و اصطلاحات مختلفی همچون: دوستدار محیط ‌زیست، سبز، پایدار و غیره مطرح است که اکثرا همپوشانی دارند و بعضا تعریف مشخص و واحدی ندارند. بنابر این، بطور کلی منظور از بسته‌بندی پایدار و دوستدار محیط زیست، را این چنین در نظر گرفته‌ایم:

بسته‌بندی پایدار، بسته‌بندی‌ای است که مواد مورد استفاده در آن، به زمین و محیط زیست آسیب نرسانند. در واقع بسته‌بندی پایدار، باید از ماده‌ای ساخته شده‌باشد که تجدیدپذیر یا قابل استفاده‌ی مجدد باشد. همچنین مواد آن باید تجزیه‌پذیر باشند و خطرات و آسیب‌های شیمیایی به همراه نداشته‌باشند.

اکثر افراد فکر می‌کنند که طراحی یک بسته‌بندی پایدار، نیاز به راه حل‌های نو، خلاقیت‌های عجیب و غریب و مواد گران قیمت و خاص دارد. در حالیکه ما روزانه از کنار خیلی از بسته‌بندی های پایدار عبور می‌کنیم و توجهی به آنها نداریم. یک جعبه‌کارتنی ساده، بسته‌بندی‌ای از جنس کاغذ کرافت، و خیلی از بسته‌بندی‌هایی که از خمیر کاغذ درست شده‌اند، همگی پایدار و دوستدار محیط زیست هستند.

در کنار استفاده از مواد قابل بازیافت، با توجه به نیاز های محصول و کاربر، می‌توان از استفاده‌ی بی مورد از پلاستیک یا دیگر مواد مشابه جلوگیری کرد. برای مثال بسته‌بندی یک جعبه گوش‌پاک‌کن را در نظر بگیرید. آیا لازم است که طراح تک تک این گوش‌پاک‌کن های داخل جعبه را با پلاستیک بسته‌بندی کند؟ این کار نه تنها ضرورتی ندارد، بلکه باعث آسیب به محیط زیست‌ می‌شود و حتی نارضایتی کاربران را هم به همراه دارد.

بررسی چند نمونه بسته‌بندی

در این بخش به بررسی چند نمونه بسته‌بندی و تاثیر طراحی در فروش آنها، می‌پردازیم.

1. بسته‌بندی پاستا

این بسته‌بندی پاستا طوری طراحی شده تا کاربران بتوانند به راحتی مقداری از آن را مصرف کنند و باقی‌مانده‌ی آنرا ذخیره کنند. در بالای این بسته‌بندی یک در فلزی تعبیه شده، تا کاربران بتوانند یا چرخاندن آن، مقدار پاستایی که از بسته‌بندی خارج می‌شود را کنترل کنند. همین ابتکار ساده باعث بهتر شدن تجربه‌ی کاربر از بسته‌بندی می‌شود. همچنین مواد و جنس بسته‌بندی به نحوی انتخاب شده تا از شکستن پاستاها جلوگیری کند، و تحت هر شرایطی پاستا کاملا سالم به دست کاربر برسد. علیرغم موارد گفته شده، طراحی این بسته‌بندی چندان هم موفق نبوه، چرا که طراح به خوبی نتوانسته جذابیت بصری و گرافیکی ایجاد کند. رنگ‌های نه چندان جذاب و ظاهر بسیار ساده، از ضعف‌های این طراحی به شمار می‌رود.

بسته بندی ماکارونی طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

2. بسته‌بندی بیسکوییت‌های بلابلا (Bla Bla)

تصویرسازی‌های بامزه و نوع طراحی این بسته‌بندی تاثیر بسیار مثتبی روی کاربران داشته‌است. روی هر بسته‌بندی هر طعم از این بیسکوییت‌ها، کاراکتر متفاوتی طراحی شده‌است و قسمت دهان هر کدام شفاف است تا مقداری بیسکوییت در آن مشاهده شود. همچنین نامی که برای این محصول انتخاب شده، کاملا مرتبط با عملکرد و تصویرسازی های روی بسته‌بندی است. استفاده و در دست گرفتن بسته‌بندی برای کاربران بسیار ساده است و حتی بسته‌بندی این قابلیت را هم دارد که پس از مصرف بیسکوییت‌ها، کودکان می‌توانند مجددا از آن استفاده کنند.

بندی چیست بررسی چند نمونه بسته بندی ۰2 طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

3. بسته‌بندی آبمیوه‌های جوز (Jooze Juice Package)

طراحی این بسته‌بندی طوری انجام شده، تا با استفاده از رنگ‌های شاد و فرم شبیه به میوه‌ی قاچ شده، احساس تازگی را به مخاطب القا کند. تصویرسازی‌های جذاب به همراه شکل منحصر بفرد بسته‌بندی باعث می‌شود کاربران در اولین نگاه، به ماهیت محصول پی ببرند. شکل نوشته‌های روی جعبه حالتی شبیه به یخ دارند تا حس خنکی را به مخاطب برسانند. برخلاف ظاهر گرافیکی جذاب، این بسته‌بندی از لحاظ کارکرد، عملکرد ضعیفی دارد چرا که در دست گرفتن این محصول هنگام نوشیدن برای کاربران (مخصوصا کودکان) اصلا راحت نیست.

بندی چیست بررسی چند نمونه بسته بندی ۰3 طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022

ارگونومی بسته‌ بندی

اصطلاح «ارگونومی» از دو واژه «ارگو» به معنای کار، و «نومی» به معنای قوانین طبیعی تشکیل شده است. متخصصان ارگونومی، توانایی های انسان را در ارتباط با فعالیت های کاری، مطالعه و بررسی می کنند. هرچند، امروزه این اصطلاح برای بیان علم “طراحی شغل با توجه به ویژگی های کارگر و نه منطبق کردن او با کار” استفاده می شود. ارگونومی تمام جنبه های یک شغل را در بر می گیرد. از استرس های فیزیکی که در مفاصل، ماهیچه ها، اعصاب، تاندون‌ها و استخوان ها رخ می‌دهد تا عوامل محیطی که شنوایی، دید، راحتی و سلامت عمومی را تحت تاثیر قرار می دهد.

یکی از تعاریف رایج درباره ارگونومی این است: دانش کاربردی طراحی ابزارآلات در کنار طراحی محیط کار با هدف بیشینه کردن بهره‌وری از طریق کاهش ناراحتی و خستگی ناشی از عملیات. با بسط دادن این تعریف، نتیجه می‌گیریم که ارگونومی دانش کاربردی طراحی ساختاری بسته‌ بندی است که برای بیشینه‌کردن تاثیرگذاری و راحتی استفاده کاربر از طریق کاهش سردرگمی و ناراحتی او انجام می‌شود.
همچنین می‌توان گفت که ارگونومی باعث می‌شود تا بسته‌ بندی متناسب با هر مصرف کننده باشد و طراحی ساختاری آن، جنبه‌های گوناگون فیزیکی، روانی و اجتماعی استفاده‌کننده را در ارتباط با بسته‌ بندی حل می کند. اگر تا اینجا این تحلیل را نپذیرفته‌اید بهتر است سردرگمی مردم را بدلیل باز شدن بسته‌ها و دوباره بستن آن‌ها در نظر بگیرید. وقتی به ظروف نوشیدنی و بخصوص ظروف بزرگ آب میوه یا نوشابه نگاهی می‌اندازیم، به راحتی در می‌یابیم که طراحی بسته بندی، نقشی فراتر از در دست گرفتن و جابجایی آن دارد.
به عنوان نمونه در کوکاکولا و پپسی کولا، با کاهش ضخامت ماده پلاستیکی هر دو، جابجایی ظرف‌های دو لیتری می‌تواند به تخریب آن‌ها منجر شود. به این منظور که درصورت برداشتن درب، با یک فشار معمولی، ظرف کاملا فشرده و تخریب شود. بدلیل این نازکی، نمی‌توان این ظروف را به راحتی در دست گرفت و محتویات آن را داخل لیوان ریخت.

بندی چیست ارگونومی نوشیدنی 01 طراحی بسته‌ بندی چیست؟ اصول طراحی بسته بندی در 2022
                                             

بگذارید مساله کمی باز‌تر کنیم. یکی از معایب شناخته شده‌ی طراحی بسته بندی ظروف پلاستیکی نوشیدنی و یکی از عوامل نارضایتی استفاده‌کنندگان آن‌ها همین قابلیت تغییر فرم است. بخصوص در مورد ظروف نازک که محتویات آن‌ها هنگام باز شدن به بیرون پرتاب می‌شود. این مساله با ادعای رعایت اصول ‌حفاظت محیط زیست انجام می‌شود اما اصول ارگونومیک را نادیده می‌گیرد. به این صورت که بیش‌ترین محتویات بتواند در کوچک‌ترین و سبک‌ترین ظرف جای بگیرد. تولید سبک‌ترین ظرف دنیا باعث افتخار یک تولید‌کننده خواهد بود.

ظرف های آب میوه در اندازه های بسیار بزرگ
ظرف های آب میوه در اندازه های بسیار بزرگ

هنگامی که ظروف پلاستیکی با محتویات غیرگازدار پر می‌شوند بدلیل پر بودن ظرف از مایع، استحکام نسبتا خوبی خواهند داشت اما پس از باز شدن بسته‌ بندی ظرف، مقاومت قبلی دیگر وجود نخواهد داشت. در تصویر زیر می توان مشاهده کرد که هر ظرف از سه بخش اصلی تشکیل شده است. استوانه‌ای بلند که در میانه بدنه به داخل کوچک می‌شود و توسط حلقه‌هایی منظم، نسبت به تنش های وارده مقاوم خواهد بود. این تورفتگی علاوه بر ایجاد استحکام و امکان فشرده سازی تخریبی بسته‌ بندی پس از استفاده، چنگش خوبی را نیز برای در دست گرفتن ایجاد می‌کند. بافتی که از این حلقه‌های 60 تا 100 میلیمتری بدست می‌آید ناهمواری مناسبی برای چنگش ایجاد می‌کند.

ارگونومی در طراحی بسته بندی نوشیدنی
ارگونومی در طراحی بسته بندی نوشیدنی

سخن آخر

طراحی بسته‌ بندی به راحتی می‌تواند باعث افزایش فروش، رضایت کاربران و موفقیت برند شود. تنها کافیست نیاز‌ها و محدودیت‌های اصلی و واقعی پروژه، کاربران و بازار شناخته و به بهترین نحوه در طراحی به کار گرفته شود. شناخت مواد، دانش گرافیک، آگاهی از روش‌های تولید و هزینه‌ی آن‌ها، شناخت کاربران و جامعه‌ی هدف،آگاهی از چاپ و رنگ‌ها و … از مواردی هستند که تیم طراحی باید در نظر بگیرد. همانطور که در متن شرح داده شد طراحی بسته‌ بندی فرآیندی تخصصی و پیچیده است که توسط تیم‌هایی متشکل از رشته‌های مختلف انجام می‌شود. شما در مورد طراحی بسته بندی چه نظری دارید؟ به نظر شما نکات مهم در طراحی بسته بندی محصول چیست؟ برای ما در قسمت نظرات بنویسید.

برای ثبت امتیاز برای این پست کلیک کنید
تعداد امتیازات: 1 - میانگین امتیاز: 5

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شاید به این مطالب هم علاقمند باشید

دریافت مشاوره

جهت دریافت مشاوره و راهنمایی درباره خدمات ایکاس با ما تماس بگیرید.

فراخوانی-اقدام